Yaşam Nedir? PDF Yazdır E-Posta
Yazar İbrahim Åženyuva   
12 05 2004

Bu soruya insanlık tarihi boyunca verilen cevaplar, Ruh, nefes,can kavramlarıyla kundalini, prana, ki gibi yaÅŸam enerjileriyle, ölümün tanımı ve zıddıyla, ölüm de ruhun bedenden ayrılmasıyla, yaÅŸam gücü (Vital force) kavramları etrafında örgülenmiÅŸtir.

Modern biyoloji ise, yaÅŸamın fizikokimyasal temellerini  esas alarak canlıyı ve yaÅŸamı anlamaya çalışır. Modern biyolojinin gücü, ölümün zıttı olan yaÅŸam ve canlılık ile, cansız maddenin zıttı canlılık ve yaÅŸam arasındaki farkı fark etmesi ve canlılık ve ölümün ortaya çıkışındaki hiyerarÅŸinin zamana ve mekana baÄŸlı olarak göreceli olduÄŸunu  keÅŸfetmesindedir. Modern biyolojinin bir diÄŸer güçlü yönü ise, canlı sistemlerinin kendi içinde bağımsız olarak çalışılabilen iç içe geçmiÅŸ alt sistemlerden  oluÅŸtuÄŸunu fark edip, her bir alt sistem için özgün çalışma ve araÅŸtırma yöntemleri geliÅŸtirmiÅŸ olmasıdır.         

 Canlılık veya yaÅŸam uzay-zaman koordinatlarında  göreceli olarak ortaya çıktığından, canlılık dinamik bir aktivite ve iÅŸlemdir. Dolayısıyla, canlılık ve yaÅŸamın somut nesnel bir boyutu vardır ve soyut boyutları, somut boyutlarının üzerinde ortaya çıkar.  Biyoloji, yaÅŸamın fiziko kimyasal olan nesnel boyutunu anlamaya çalışır. Temel bilimdir. Her türlü insani bilimlerin ve sosyal bilimlerin ortaya çıkmasını olanaklı kılan bir disiplindir. Mekanik sistemler ile canlı sistemler farklıdır. Biyolojide, tarihsel olayların yeniden kurulması söz konusudur. Biyolojide, cevapların ve nedenlerin çoÄŸulculuÄŸu vardır. Mekanik bilimde deney önemli bir yöntem ve vazgeçilmezdir. Deneysel olmayan bilimler, descriptive (sistematik) bilimlerdir.Bu açıdan yaÅŸamın tanımı çok boyutlu ve çoÄŸulcudur. Tek bir tanıma ve boyuta indirgenemeyecek kadar zengin ve kompleksdir. Canlıdaki iÅŸlemlerin nasıl tanımlanmasına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸir. Biyolojide araÅŸtırmacılar, mekanistler  ve vitalistler  ÅŸeklinde alt gruplara ayrılır. Her iki grup kısmen doÄŸru, kısmen yanlış.İkisinin sentezi gereklidir. Bu sentez organizm olarak bilinir.

YaÅŸamın moleküler  temeli fizikokimyasal yolla açıklanabilir. Canlı sistemler, genetik programa sahipler.Genetik program cansız dünyada yok. Ayrıca hiyerarÅŸik örgütlenmeye ve emergent özelliklere sahipler.

Mekanizm ve vitalizmin sentezi olarak Canlıya Sistemci ve Bütüncül yaklaşım: Sistemler Bilimi olarak biyolojiyi çalışmak çok önemlidir.                               

 -Canlıların kompozisyonu ve bileÅŸenleri önemli olduÄŸu kadar, Organizasyon, polimerizasyon veya örgütlenme seviyeleri de çok kritik öneme sahiptir.

Biyolojik sistemler  dört temel seviyede  hiyerarÅŸik olarak örgütlenmiÅŸlerdir. Moleküler seviye, Organismik  seviye, Populasyon  seviyesi, Ekosistem seviyesi

                   Bu ÅŸekilde iç içe geçmiÅŸ canlı sistemler, son derece kompleks düzenli dinamik yaÅŸayan  ve evrilen bütünlükler oluÅŸtururlar. Genetik programın tarihselliÄŸi ve kompleksliÄŸi söz konusudur. Her birey canlı kendi soyuna ait genetik ve kültürel(davranış motifleri) mirası gelecek kuÅŸaklara aktaran  bir kopya üretim sistemi ve taşıyıcısıdır. Her canlı organizmanın bu yüzden hem genetik zorunlulukları hem de ÅŸansları vardır. Her canlı zorunlulukları ve ÅŸanslarının kesiÅŸtiÄŸi bir aralıkta yaÅŸama imkanı bulur. Genetik programla iliÅŸkili nedenler ve fizikokimyasal nedenler ayrı, ayrı incelenir. Biyolojide  parçaların bilgisi kadar, etkileÅŸimler ve baÄŸlantıların bilgisi de önemlidir. Organicism (genetik program, emergent özellikler, organizasyon.) kavramları üzerinde yükselir. Antiredüksiyanist ama mekanistik bakış açısıdır. Biyolojik sistemler İntegrom (sistem) yapılar olduÄŸundan parçalandığında bazı özelliklerini kaybederler. Organik integronların aktiviteleri ve geliÅŸimi genetik program tarafından kontrol  edilir. Moleküler ve hücresel düzeyde fizik ve kimyanın prensipleri hakimdir. Canlı organizmalar, dualist yapıya sahip örneÄŸin hem genotipe hem de fenotipe, hem yapım ve yıkım reaksiyonlarına hem çoÄŸaltıcı hemde engelleyici hem yaÅŸatıcı hem de öldürücü güç ve mekanizmalarla donatılmışlardır. Canlılarda Genotip ve fenotipin izahı farklı teorilerle açıklanır. Kalıtım mı çevre mi belirleyicidir sorusu hala tartışmalı olsa da ağırlıklı görüÅŸ,  genetik proÄŸramın çevre arayıcılığıyla kendini ortaya koyduÄŸudur. Dolayısıyla kiÅŸinin genetik haritasında ne varsa, var olanlar, uygun çevre koÅŸullarında açığa çıkar. Canlının genotip zenginliÄŸi, onun davranış aralığını çevreyle etkileÅŸerek belirler.Biyolojinin otonom(bağımsız) bir bilim dalı  olduÄŸu tartışmalı olsa da çoÄŸunluk onun belli  ölçüde fizik ve kimyaya benzer bilim dalı ve belli ölçüde de onlardan farklı yönleri olduÄŸunu kabul etmektedir. Biyoloji aynen fizik ve kimya gibi  çalışılabilir. Biyolojide fizik, matematik ve kimyaya ters ÅŸeyler yoktur ama onlarda olmayan ÅŸeylere sahiptir. Biyoloji, fizik ve kimyadan farklı yönleri olan ama onların yöntemleri ve kavramlarıyla çalışılan bir bilim dalıdır. Ancak fizik, kimya paylaÅŸtıkları çok ÅŸey vardır. Bu ortaklıklar (1)kavramlar (2)metodojiler (3)-prensipler ÅŸeklinde  üç grup altında toplanabilir.

Son Güncelleme ( 01 02 2008 )
 
< Önceki

Dokudan Organizmaya

Çok hücreli canlılarda  hücrelerin örgütlenmesi  sırasıyla  dokuları, organları,  sistemleri  meydana getirir.  Herbir  örgütlenme kademesinde  canlılık ve yaÅŸam özgün ve komplekstir.

Populasyondan Ekosisteme

Ayakta kalmayı ve üremeyi kolaylaÅŸtırdığından çoÄŸu organizma,  topluluk halinde yaÅŸar. Birarada yaÅŸama,  canlıların kendi aralarında ve çevreleriyle karmaşık besin zincirlerinin oluÅŸumuna  ve aÄŸ tabanlı  etkileÅŸimlere yol açar. 

Atomdan Hücreye

YaÅŸamın organik temeli, enerji ve bilginin varlığında atomların örgütlenmesiyle baÅŸlar. Biyomoleküller kompleks örgütlenmeler ve etkileÅŸmeler yoluyla organelleri ve hücreleri meydana getiriler.